SESRIC, İİT İstatistik Komisyonu’nun (OIC-StatCom) Sekretaryası sıfatıyla, 29-30 Eylül 2026 tarihlerinde Suudi Arabistan Krallığı’nın Cidde kentinde, İslam Kalkınma Bankası (IsDB) Grubu ile iş birliği içerisinde OIC-StatCom’un 15. Oturumu’nu hibrit formatta gerçekleştirdi. Oturum, Suudi Arabistan Krallığı İstatistik Genel Müdürlüğü (GASTAT) ev sahipliğinde gerçekleştirdi.

Oturum, 39 İİT üye ülkesinin Ulusal İstatistik Kurumlarından (NSO) 89 katılımcının yanı sıra, 13 uluslararası ve bölgesel kuruluş ile diğer ilgili kurumların temsilcilerini bir araya getirdi. Katılımcı kuruluşlar arasında Arap İstatistik Eğitim ve Araştırma Enstitüsü (AITRS), COMCEC Koordinasyon Ofisi, Doha Uluslararası Aile Enstitüsü (DIFI), Sürdürülebilir Kalkınma Verileri için Küresel Ortaklık (GPSDD), Uluslararası Para Fonu (IMF), İslam Dayanışma Fonu (ISF), İİT Bağımsız Daimi İnsan Hakları Komisyonu (IPHRC), Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi İstatistik Merkezi (GCC-STAT), Birleşmiş Milletler Su İttifakı (UN-Water), Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE), Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCWA), Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) ve Birleşmiş Milletler İstatistik Bölümü (UNSD) yer aldı.

Oturum, Kutsal Kur’an-ı Kerim’den ayetlerin okunmasının ardından GASTAT Başkanı Dr. Fahad ALDOSSARI’nin açılış konuşmasıyla başladı. Açılış oturumunda ayrıca, Türkiye İstatistik Kurumu (TurkStat) Başkanı ve OIC-StatCom’un 14. Oturumu Başkanı Sayın Mehmet ARABACI, İİT Genel Sekreterliği’ni temsilen İİT Genel Sekreteri Sayın İsmail OULD CHEIKH AHMED’in mesajını ileten Ekonomik İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Sayın Dr. Ahmad K. SENGENDO, IsDB Grup Baş Ekonomisti Dr. Areef SULEMAN ve SESRIC Genel Direktörü Sayın Zehra Zümrüt SELÇUK konuşma gerçekleştirdi.

Açılış konuşmasında Dr. ALDOSSARI, katılımcı heyetleri Cidde’de ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti ifade ederek, GASTAT’ın Ekim 2023’te düzenlenen 12. Oturumun ardından OIC-StatCom’u ikinci kez Cidde’de ağırlamasının önemine dikkat çekti. Oturumun gerçekleştirilmesine yönelik teknik hazırlıklardaki katkıları dolayısıyla SESRIC’e, değerli desteği için ise IsDB Grubu’na teşekkür eden Dr. ALDOSSARI, GASTAT’ın küresel ve İİT istatistik gündemlerine katkıda bulunmaya verdiği önemi vurguladı. Ayrıca, GASTAT’ın Cidde’de dört gün içerisinde art arda üç önemli istatistik toplantısına ev sahipliği yaptığını belirterek, katılımcıları 9-12 Kasım 2026 tarihlerinde Riyad’da düzenlenecek 6. Birleşmiş Milletler Dünya Veri Forumu’na “Riyad’a Giden Yol” girişimi kapsamında katılmaya davet etti.

OIC-StatCom’un 14. Oturumu Başkanı sıfatıyla konuşan Sayın ARABACI, Oturuma ev sahipliği yapan Suudi Arabistan Krallığı ve GASTAT’a, Türkiye’nin başkanlığı dönemindeki yakın işbirliği dolayısıyla ise SESRIC’e teşekkürlerini sundu. Bu dönemde TürkStat’ın, SESRIC’in İstatistiksel Kapasite Geliştirme (StatCaB) Programı çerçevesinde İİT üye ülkeleriyle deneyim paylaşımını sürdürdüğünü belirten Sayın ARABACI, Türkiye’nin ayrıca Mart 2026’da New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler İstatistik Komisyonu’nun 57. Oturumu marjında gerçekleştirilen OIC-StatCom’un 14. Oturumu Takip Toplantısı’na başkanlık ettiğini ifade etti. OIC-StatCom başkanlığının OIC Asya Grubu’ndan OIC Afrika Grubu’na devredilmesi vesilesiyle konuşan Dr. SENGENDO ise TürkStat’ın Komisyon çalışmalarına yönelik bağlılığını yeniden teyit ederek Filistin halkıyla dayanışma mesajını iletti ve yeni Başkanlığa başarı dileklerini sundu.

İİT Genel Sekreteri Sayın İsmail OULD CHEIKH AHMED’in mesajını ileten Dr. SENGENDO, 15. Oturumun Genel Sekreterin göreve başlamasından bu yana gerçekleştirilen bu nitelikteki ilk toplantı olduğunu ve aynı zamanda OIC-StatCom’un kuruluşunun 15. yıl dönümüne denk geldiğini belirtti. Yapay zekâ ve büyük veri de dâhil olmak üzere veri ekosisteminde yaşanan hızlı dönüşümün, özellikle mali ve teknik kaynak kısıtlarıyla karşı karşıya bulunan İİT ülkeleri ve En Az Gelişmiş Ülkeler bakımından Komisyonun çalışmalarını daha da önemli hâle getirdiğini vurguladı. İİT üye ülkelerinin Ulusal İstatistik Kurumlarını, 2026-2030 OIC-StatCom Eylem Programı’nın uygulanmasını desteklemeye ve program hedeflerini ulusal istatistik öncelikleriyle uyumlu hâle getirmeye davet eden Dr. SENGENDO; İslami finans göstergeleri, İİT içi ticaret istatistikleri ve kayıt dışı ekonominin ölçülmesi alanlarında çalışmaların daha da geliştirilmesini teşvik etti. Ayrıca, İİT Genel Sekreterliği’nin istatistik alanındaki İİT içi işbirliğini güçlendirmek amacıyla Komisyon ile yakın işbirliğini sürdürme taahhüdünü yineledi.

IsDB Grup Baş Ekonomisti Dr. SULEMAN konuşmasında, GASTAT’a üç yıl içerisinde ikinci kez OIC-StatCom’a ev sahipliği yapması, SESRIC’e ise Komisyon Sekretaryası görevini yürütmesi dolayısıyla teşekkür etti. Güvenilir ve nitelikli istatistiklerin, bir kalkınma kuruluşunun üye ülkelerin ihtiyaçlarını doğru biçimde değerlendirmesi, kaynakların etkin şekilde yönlendirilmesi ve gerçekleştirilen müdahalelerin etkisinin ölçülmesi bakımından temel öneme sahip olduğunu vurgulayan Dr. SULEMAN, Haziran 2026 sonu itibarıyla IsDB Grubu’nun kümülatif finansmanının 222,5 milyar ABD dolarına ulaştığını ve bu finansmandan 134 ülkenin yararlandığını belirtti. Ayrıca, IsDB üye ülkelerinin genel Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SDG) puanının yüzde 62,6 olduğunu gösteren son IsDB çalışmasına atıfta bulunarak, ulusal istatistik sistemlerinin yalnızca ilerlemeyi raporlayan yapılar olmanın ötesine geçerek politika ve stratejilerin şekillendirilmesine katkı sağlaması gerektiğini vurguladı. Bu doğrultuda, Oturum kapsamında her biri açık bir beklenen sonuç, kurumsal sorumlu, gerçekçi bir zaman çizelgesi ve izleme mekanizması içeren odaklanmış takip faaliyetleri üzerinde mutabakata varılması çağrısında bulundu.

SESRIC Genel Direktörü Sayın Zehra Zümrüt SELÇUK, konuşmasında katılımcılara hoş geldiniz diyerek, Oturuma ikinci kez ev sahipliği yapan GASTAT’a ve devam eden işbirliği dolayısıyla IsDB Grubu’na teşekkürlerini iletti. OIC-StatCom’un 2011 yılında kuruluşundan bu yana İİT üye ülkeleri arasındaki istatistiksel işbirliğinin temel platformlarından biri olarak üstlendiği role dikkat çeken Sayın SELÇUK, yapay zekâ ve yeni veri teknolojilerinin resmi istatistik alanını dönüştürdüğü mevcut ortamda güven unsurunun ulusal istatistik sistemlerinin stratejik bir varlığı hâline geldiğini belirtti. Ayrıca, 14. Oturumdan bu yana SESRIC tarafından 57 İİT üye ülkesinin tamamının ve 1.600’ün üzerinde katılımcının iştirakiyle 38 istatistik faaliyeti gerçekleştirildiğini; böylece 2007 yılında başlatılan StatCaB Programı kapsamındaki toplam faaliyet sayısının yaklaşık 600’e, toplam katılımcı sayısının ise 16.000’e ulaştığını ifade etti. 2026-2030 OIC-StatCom Eylem Programı’nın uygulanmasına ilişkin ankete 23 üye ülkenin yanıt verdiğini belirten Sayın SELÇUK, İİT üye ülkelerinin Ulusal İstatistik Kurumları tarafından hayata geçirilen kayda değer iyi uygulama ve yeniliklerin her zaman yeterince belgelenip görünür hâle getirilemediğine dikkat çekti. Bu kapsamda SESRIC’in, ulusal istatistik sistemlerinin başarı hikâyelerini ve yenilikçi girişimlerini sistematik biçimde belgelemeye yönelik özel bir çalışma başlattığını belirterek, tüm Ulusal İstatistik Kurumlarını bu girişime aktif katkı sunmaya davet etti.

İİT’nin resmi grupları arasında uygulanan dönüşümlü görevlendirme sistemi doğrultusunda, Sayın SELÇUK OIC-StatCom’un 15. Oturumu Büro üyelerini açıkladı. Buna göre Senegal, İİT Afrika Grubu adına Başkan; Moritanya, İİT Arap Grubu adına Başkan Yardımcısı; Kazakistan, İİT Asya Grubu adına Başkan Yardımcısı; Filistin daimi Başkan Yardımcısı ve SESRIC ise daimi Raportör olarak belirlendi.

Büro üyelerinin açıklanmasının ardından OIC-StatCom Başkanlığı, OIC Asya Grubu’ndan OIC Afrika Grubu’na devredildi. Senegal Ulusal İstatistik ve Demografi Ajansı (ANSD) Genel Direktörü ve 15. Oturum Başkanı Dr. Abdou DIOUF, İİT Afrika Grubu adına yaptığı açılış konuşmasında, ev sahipliği düzenlemeleri dolayısıyla Suudi Arabistan Krallığı ve GASTAT’a, görev süresini tamamlayan Başkanlık dolayısıyla TürkStat’a ve Sekretarya görevini yürütmesi nedeniyle SESRIC’e teşekkürlerini sundu. Senegal’in Başkanlık görevini süreklilik, istişare ve kararlılık anlayışıyla yürüteceğini ifade eden Dr. DIOUF; 2026-2030 OIC-StatCom Eylem Programı’nın uygulanmasının ve yeni İİT 2026-2035 Eylem Programı’nın izlenmesinin sağlam istatistiksel temellere dayandırılması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, SDG’lerin İİT’nin stratejik öncelikleriyle ilişkilendirildiği uyumlu bir izleme çerçevesinin geliştirilmesi, nüfus ve konut istatistiklerinin modernize edilmesi, kayıt dışı ekonomi ve İslami finans boyutlarını dikkate alan 2025 Ulusal Hesaplar Sistemi’nin uygulanması ve güvenilir ve ayrıntılı SDG 6 istatistiklerinin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. Ardından Oturumun Çalışma Programı kabul edildi.

OIC-StatCom’un 15. Oturumu kapsamındaki çalışma oturumları, İİT üye ülkelerinin istatistiksel gelişimi açısından öncelikli kabul edilen çeşitli alanlara odaklandı. Komisyon Sekretaryası olarak SESRIC, OIC-StatCom’un 14. Oturumu Kararı’nın uygulanması ile 2026-2030 OIC-StatCom Eylem Programı’nın uygulanmasına ilişkin raporlarını sundu. Bunu takiben, aşağıdaki teknik gündem maddeleri üzerinde kapsamlı görüş alışverişinde bulunuldu:

• SDG Kesişimlerinden İİT Stratejik Önceliklerine: İİT 2026-2035 Eylem Programı (PoA) için İzleme Geleceğinin Şekillendirilmesi
• Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemleri Aracılığıyla Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu
• 2025 Ulusal Hesaplar Sistemi’nin (2025 SNA) Uygulanması: Dijital Ekonomi, Küreselleşme, Kayıt Dışı Ekonomi ve İslami Finansın Ölçülmesi
• Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri: SDG 6 (Temiz Su ve Sanitasyon) Göstergelerinin İzlenmesi ve Raporlanması

Görüşmeler; COMCEC Koordinasyon Ofisi, Sürdürülebilir Kalkınma Verileri için Küresel Ortaklık (GPSDD), IMF, IsDB, UNECE, UNESCWA, UNFPA, UNSD ve UN-Water’ın yanı sıra, ülke deneyimlerini, iyi uygulamaları ve istatistiksel kapasite geliştirme ihtiyaçlarını paylaşan katılımcı Ulusal İstatistik Kurumlarının katkılarıyla zenginleştirildi.

Oturum kapsamında ayrıca SESRIC ve GASTAT tarafından 30 Eylül 2026 tarihinde “İstatistik Ekosistemleri İçinde Ortaklıkların Teşvik Edilmesi” başlıklı bir panel düzenlendi. Panel, 9-12 Kasım 2026 tarihlerinde Riyad’da gerçekleştirilecek 6. Birleşmiş Milletler Dünya Veri Forumu’na yönelik “Riyad’a Giden Yol” sürecine katkı sağlarken, istatistiksel veriler alanında kamu-özel sektör ortaklıkları, veri paylaşımında uluslararası işbirliği ve küresel zorlukların ele alınmasında sınır ötesi ortaklıklar gibi konulara odaklandı.

Kapanış oturumunda katılımcılar, Komisyonun önümüzdeki dönemdeki çalışmalarına ilişkin öncelikleri ve yol haritasını ortaya koyan OIC-StatCom’un 15. Oturumu Kararı’nı değerlendirdi ve kabul etti. Sayın SELÇUK, tüm heyetlere, konuşmacılara ve ortaklara yapıcı katkıları ve etkin katılımları dolayısıyla teşekkürlerini sunarken, Oturuma ev sahipliği yapan GASTAT’a ve OIC-StatCom’un hedeflerinin ilerletilmesine yönelik sürdürülen işbirliği dolayısıyla IsDB Grubu’na ayrıca teşekkürlerini iletti.

Belgeler

• Çalışma Programı (İngilizce) (Arapça) (Fransızca)
• Katılımcı Listesi (İngilizce)
• Kararlar (İngilizce) (Arapça) (Fransızca)

Raporlar

OIC-StatCom Sekretaryası Raporları

• “OIC-StatCom 14. Oturumu Kararının Uygulanmasına İlişkin” İlerleme Raporu (İngilizce) (Arapça) (Fransızca)
• “2026-2030 OIC-StatCom Eylem Programının Uygulanması”na İlişkin İlerleme Raporu (İngilizce) (Arapça) (Fransızca)

Açılış Oturumu

• Suudi Arabistan Krallığı İstatistik Genel Müdürlüğü (GASTAT) Başkanı Dr. Fahad ALDOSSARI’nin Konuşması (İngilizce)
• Türkiye İstatistik Kurumu (TurkStat) Başkanı ve 14. Oturum Başkanı Sayın Mehmet ARABACI’nin Konuşması (İngilizce)
• İİT Genel Sekreteri Sayın İsmail OULD CHEIKH AHMED’in Mesajı (İngilizce)
• İslam Kalkınma Bankası (IsDB) Grup Baş Ekonomisti Dr. Areef SULEMAN’ın Konuşması (İngilizce)
• SESRIC Genel Direktörü Sayın Zehra Zümrüt SELÇUK’un Konuşması (İngilizce)
• Senegal Ulusal İstatistik ve Demografi Ajansı (ANSD) Genel Direktörü ve 15. Oturum Başkanı Dr. Abdou DIOUF’un Konuşması (Fransızca)

Sunumlar

OIC-StatCom Sekretaryası Raporları

• “OIC-StatCom 14. Oturumu Kararının Uygulanmasına İlişkin İlerleme Raporu” (İngilizce)
• “2026-2030 Dönemi OIC-StatCom Eylem Planının Uygulanmasına İlişkin İlerleme Raporu” (İngilizce)

SDG Kesişimlerinden İİT Stratejik Önceliklerine: İİT 2026-2035 Eylem Programı (PoA) için İzleme Geleceğinin Şekillendirilmesi

• SDG Kesişimlerinden İİT Stratejik Önceliklerine: İİT 2026-2035 Eylem Programı (PoA) için İzleme Geleceğinin Şekillendirilmesi, SESRIC (İngilizce)

Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemleri Aracılığıyla Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu

• Nüfus ve Konut Sayımlarının Modernizasyonu: İdari Kaynaklara Artan Bağımlılık, UNECE (İngilizce)
• Arap Bölgesinde Nüfus ve Konut Sayımlarında Teknolojilerin ve Çoklu Veri Kaynaklarının Kullanımı, UNESCWA (İngilizce)
• Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemleri Aracılığıyla Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu: UNFPA’nın 2030 Sayım Döngüsüne Desteği, UNFPA (İngilizce)
• 2030 Sayım Döngüsü ve Entegre Nüfus Veri Sistemlerinde Küresel Eğilimler, UNSD (İngilizce)
• Mısır Aile Sağlığı Anketi Sonuçları (2025), Mısır (Arapça)
• Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu: Endonezya’nın Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemlerine Geçişinden Çıkarılan Dersler, Endonezya (İngilizce)
• Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri İşleme Sistemleri Kullanılarak Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Geliştirilmesi, Kırgızistan (İngilizce)
• Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemleri Aracılığıyla Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu: Malezya Deneyimi, Malezya (İngilizce)
• Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemleri Aracılığıyla Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu, Maldivler (İngilizce)
• Umman Sultanlığı’nda Akıllı İstatistiklerin Başarı Hikâyesi, Umman (Arapça)
• 2023 Yılı 7. Nüfus ve Konut Sayımı: Pakistan’ın Dijital Sayımı, Pakistan (İngilizce)
• Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemleri Aracılığıyla Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu, Filistin (İngilizce)
• Dijital ve Birbiriyle Uyumlu Veri Sistemleri Aracılığıyla Nüfus ve Konut İstatistiklerinin Modernizasyonu, Türkiye (İngilizce)

2025 Ulusal Hesaplar Sistemi’nin (2025 SNA) Uygulanması: Dijital Ekonomi, Küreselleşme, Kayıt Dışı Ekonomi ve İslami Finansın Ölçülmesi

• İİT Ülkelerinde Refahın Önünü Açmak: Dijital Dönüşüm ve Yenilikçi Finansman Yoluyla Kayıt Dışı Ekonomi Açığını Kapatmak, IsDB (İngilizce)
• 2025 Ulusal Hesaplar Sistemi’nin Uygulanması: Değişen Ekonomiyi Ölçmek İçin Öncelikler, IMF (İngilizce)
• 2025 SNA’nın Tanıtımı: Dijitalleşme, Küreselleşme, Kayıt Dışı Ekonomi ve İslami Finansın Ölçülmesi, BM İstatistik Bölümü (İngilizce)
• Dijital Ekonominin Ölçülmesi ve Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi, Cezayir (Fransızca)
• 2025 Ulusal Hesaplar Sisteminin Uygulanması: Endonezya’nın Deneyimi ve Hazırlıkları, Endonezya (İngilizce)
• 2025 Ulusal Hesaplar Sisteminin (2025 SNA) Uygulanması: Dijital Ekonomi, Küreselleşme, Kayıt Dışı Ekonomi ve İslami Finansın Ölçülmesi, Malezya (İngilizce)
• 2025 Yılı İçin Dijital Ekonominin Umman Sultanlığı Gayri Safi Yurtiçi Hasılasına Katkısının Ölçülmesine İlişkin Metodoloji, Umman (Arapça)
• Dijital Ekonomi İstatistikleri: Dijital Ekonomiye Genel Bakış, Suudi Arabistan (İngilizce)

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri: SDG 6 (Temiz Su ve Sanitasyon) Göstergelerinin İzlenmesi ve Raporlanması

• COMCEC’in İİT Üye Ülkelerinde SDG’lerin Uygulanmasına ve Takibine Katkısı, COMCEC Koordinasyon Ofisi (İngilizce)
• SDG 6 (Temiz Su ve Sanitasyon) Göstergelerinin İzlenmesi ve Raporlanması, BM-Su (İngilizce)
• Bahreyn Krallığı’nın Su İstatistikleri ve SDG 6 Göstergelerinin İzlenmesi Konusundaki Deneyimi, Bahreyn (Arapça)
• Kamerun’da SDG’lerin Uygulanması: SDG 6 (Temiz Su ve Sanitasyon) Göstergelerinin İzlenmesi ve Raporlanması, Kamerun (Fransızca)
• SDG 6’ya Yönelik İlerlemeyi İzleme: Endonezya Ulusal Sosyo-Ekonomik Anketinden Çıkarılan Sonuçlar, Endonezya (İngilizce)
• Somali ve Sierra Leone’de Politika ve Yatırımlar için Gıda Güvenliği ve Tarımsal Veri Sistemlerinin Güçlendirilmesi, Sürdürülebilir Kalkınma Verileri için Küresel Ortaklık (İngilizce)
• Tunus’ta SDG 6 Göstergelerinin İzlenmesi ve Raporlanması, Tunus (Arapça)